Katarzyna Kobro – Artystka klasycznie niedoceniona

25 stycznia 2022
FOT. KATARZYNA KOBRO, OK. 1918-1919 ROKU/MUZEUM SZTUKI W ŁODZI

Życie Katarzyny Kobro to gotowy scenariusz na film. Artystka, która zrewolucjonizowała myślenie o rzeźbie, żona Władysława Strzemińskiego, zmarła w wielkiej biedzie i zapomnieniu. Katarzyna Kobro, idealnie wpisuje się w topos biografii artysty docenionego dopiero po śmierci.

 

Katarzyna Kobro urodziła się 26 stycznia 1898 roku w Moskwie. Matka była Rosjanką, a ojciec Niemcem. Dziewiętnastoletnia Katarzyna studiowała rzeźbę w Moskiewskiej Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury (1917), następnie w Miejskich Pracowniach Sztuki Wolnego Państwa (1918). W 1920 roku przeniosła się do Smoleńska, gdzie wstąpiła do środowiska artystów działającego wokół Kazimierza Malewicza. Tam uczyła rzeźby w Szkole Ceramiki oraz projektowała scenografie teatralne i plakaty.

 

Fot. Katarzyna Kobro

Fot. Katarzyna Kobro

 

W 1916 roku podczas wolontariatu w jednym z moskiewskich szpitali Artystka poznała okaleczonego na froncie Władysława Strzemińskiego. Miłość między tych dwojgiem wybuchła dwa lata później w Smoleńsku. Katarzyna zakochała się w Władysławie pomimo jego kalectwa, nie miał bowiem nogi i połowy ręki. Strzemińskiego urzekła opiekuńczość młodej dziewczyny i jej pasja do sztuki. Po latach Artysta przyznał, “że  to dzięki młodej Katarzynie Kobro zajął się sztuką”1.

 

 

Katarzyna Kobro i Władysław Strzemiński na plaży w Chałupach, 15 sierpnia 1928, Archiwum Muzeum Sztuki, Łódź

Katarzyna Kobro i Władysław Strzemiński na plaży w Chałupach, 15 sierpnia 1928, Archiwum Muzeum Sztuki, Łódź

 

Para wzięła ślub 1920 roku i przez kolejne lata małżeńskiej sielanki wspólnie udzielali się artystycznie. Władysław spontanicznie wykładał historię sztuki, a Katarzyna stworzyła swoje pierwsze rzeźby. W 1931 roku małżonkowie wydali książkę “Kompozycja przestrzeni. Obliczanie rytmu czasoprzestrzennego”, w której przedstawili swoje poglądy na sztukę. Katarzyna swoje prace opierała na rytmie. W jej rzeźbach dominują kolory skrajne, o odmiennej sile i energii: czarny, czerwony, żółty, niebieski i biały. 

 

Katarzyna Kobro Kompozycja przestrzenna (4) | 1929, kolekcja Muzeum Sztuki w Łodzi

Katarzyna Kobro Kompozycja przestrzenna (4) | 1929, kolekcja Muzeum Sztuki w Łodzi

 

W 1936 na świat przyszła córka pary – Nika Strzemińska, której opiece poświęciła się Katarzyna Kobro przez kolejnych kilka lat. Niedługo po urodzeniu córki, relacje pary zaczęły się stopniowo pogarszać. Jak dowiadujemy się z filmu o miłości Katarzyny Kobro i Władysława Strzemińskiego “Niebieskie kwiaty” (2011) na relacje małżonków miały ewidentny wpływ różnice tożsamości narodowej i religijnej. Para nigdy oficjalnie nie rozwiodła się, ale ich stosunki były dalekie od ideału. Między małżonkami dochodziło do wzajemnej przemocy słownej i fizycznej. Miłość przerodziła się w nienawiść. 

 

Nika Strzemińska

Nika Strzemińska

 

Jak czytamy w książce „Katarzyna Kobro” autorstwa Niki Strzemińskij “Ojciec czynił starania, by umożliwić matce powrót do środowiska artystycznego”2. Skutkiem było między innymi oddalenie propozycji powierzenia Katarzynie katedry rzeźby w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi (obecnie Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego).

 

W okresie powojennym Katarzyna Kobro większość swoich prac spaliła, aby ugotować córce ciepły posiłek. Artystka zmarła 21 lutego 1951, roku w Łodzi po długiej i ciężkiej chorobie. W pogrzebie uczestniczyła garstka osób. Wolą zmarłej było, by jej mąż w pogrzebie nie uczestniczył. Tak też się stało. 

 

Nika Strzemińska do końca swojego życia walczyła o pamięć po matce i jej dorobku artystycznym. Praktycznie całe swoje dorosłe życie poświęciła tej aktywności, będąc jednocześnie lekarzem psychiatrą. Córka pary artystów zmarła 13 października 2001 i została pochowana w grobie z matką.

 

Plakat promujący film „Powidoki”, reż .Andrzej Wajda

 

Ciekawym uzupełnieniem wiedzy na temat trudnych już losów Władysława Strzemińskiego po rozwodzie z Kobro jest ostatni film Andrzeja Wajdy “Powidoki”.

 

1 Czyńska M., Kobro. Skok w przestrzeń, Wołowiec 2015.
2 N.Strzemińska, Katarzyna Kobro,

read also

Obrazy na płótnie – najpopularniejsze techniki

Malarze upodobali sobie techniki, które pozwalają sprawnie i w miarę szybko przeprowadzić proces twórczy, ale i przynoszą efekt, którego oczekuje złakniony piękna odbiorca. Nabywca, choć jest miłośnikiem sztuki, wcale nie musi się znać na procedurach…

Moja droga po ASP. Zawieszenie między sztuką a ekonomią.

Współczesny świat sztuki jest ściśle powiązany z ekonomią i szybko się rozwija. Młodzi polscy artyści idą z duchem czasu, a galerie sztuki online zyskują coraz większą popularność. Grafiki, obrazy ręcznie malowane, czy rysunki stały się…

Street art. Czym jest sztuka ulicy?

Pod pojęciem street artu można znaleźć wszystkie środki ekspresji twórczej, które są dostępne dla odbiorców w przestrzeni publicznej. Choć z zasady nie niszczą, lecz ozdabiają materię stanowiącą podkład, nie są też specjalnie trwałe, to jednak…

Sztuka w Twoim domu – jak zaplanować modną przestrzeń?

Dzieło sztuki to oryginalne dopełnienie zarówno nowoczesnej, jak i tradycyjnej aranżacji mieszkania. Jakie elementy powinny znaleźć się w modnym domu? Jak stworzyć charakterystyczne, a przy tym estetyczne i stylowe wnętrze? Czym kierować się przy wyborze…